Het beeld 'De marine-officier' herinnert de inwoners van Baarn aan de broers Lodewijk (Lodo) en Gerard van Hamel, die omgekomen zijn tijdens de Tweede Wereldoorlog. Marine-officier Lodewijk was de eerste Nederlandse geheim agent die in bezet gebied ging opereren. Onder de schuilnaam Willem van Dalen kreeg hij in augustus 1940 twee opdrachten: het oprichten van spionagegroepen en het doorgeven van militaire berichten via een zender.
Lodewijk van Hamel en zijn metgezellen werden ontdekt door de Duitse bezetter, gearresteerd en veroordeeld. Op 16 juni 1941 werd hij gefusilleerd. Ook zijn oudere broer Gerard, die ook bij het verzetswerk betrokken was, overleefde de oorlog niet. In juli 1944 overleed hij in concentratiekamp Natzweiler.
Oorlogsmonumenten
- 'De marine-officier': monument gebroeders Van Hamel
- Kruis van Van Kempen
- Het Baarnse Vrijheidsmonument
'De marine-officier': monument gebroeders Van Hamel
Plaats: Gerrit van der Veenlaan, Baarn
Onthullingsjaar: 1947
Onthullingsjaar: 1947
Ontwerper: mw. A. Roland-Holst
Kruis van Van Kempen
Plaats: Julianalaan, Baarn (in het Baarnse Bos)
Ernst Richard van Kempen was, evenals zijn broer, lid van een Baarnse ondergrondse verzetsgroep. De Duitse bezetter nam op 25 april 1945 de voorraad van de wijnkelder van zijn vader in beslag. Ernst ging op de step (fietsen waren gevorderd) de soldaten achterna naar het hoofdkwartier aan de Generaal Van Heutszlaan. Daar werd hij gearresteerd door de Sicherheitsdienst, waar hij zich verweerde en werd mishandeld. Hij werd op Julianalaan 11 vastgezet en verhoord. Nog dezelfde avond werd Ernst zonder enige vorm van proces in het Baarnse bos tegenover de villa gefusilleerd.
Na de bevrijding is hij, op 15 juni 1945, herbegraven in het uniform van de Binnenlandse Strijdkrachten op het RK kerkhof achter de Nicolaaskerk te Baarn. De naar hem vernoemde Baarnse Scouting groep 'Ernst van Kempen' bezoekt elk jaar op Sint Jorisdag (23 april) de plek waar hij werd neergeschoten in het Baarnse bos, waar een eenvoudig kruis en een steen getuigen van deze tragische gebeurtenis.
Na de bevrijding is hij, op 15 juni 1945, herbegraven in het uniform van de Binnenlandse Strijdkrachten op het RK kerkhof achter de Nicolaaskerk te Baarn. De naar hem vernoemde Baarnse Scouting groep 'Ernst van Kempen' bezoekt elk jaar op Sint Jorisdag (23 april) de plek waar hij werd neergeschoten in het Baarnse bos, waar een eenvoudig kruis en een steen getuigen van deze tragische gebeurtenis.
Het Baarnse Vrijheidsmonument
Voorgeschiedenis
Kort na de bevrijding in 1945 deden de heren A. Knol, J. Muntinga en K.N. Neukirchen een oproep via de Baarnsche Courant aan de burgerij waarin zij mededeelden het een ereplicht te achten om de herinnering levend te houden aan 'hen die leven en goed hadden ingezet' voor de vrijheid. Daartoe werd het Comité Gedenkteken 1940-1945 opgericht, waarin naast de drie initiatiefnemers nog vier vooraanstaande ingezetenen plaats hadden. De burgerij, uiteraard emotioneel zeer betrokken bij de recente gebeurtenissen tijdens de Tweede Wereldoorlog, bracht voldoende gelden bijeen voor de verwezenlijking van dit initatief. De gemeente verleende alle medewerking om het gedenkteken tot stand te brengen.
De herdenking en kranslegging vonden in 1946 nog plaats bij een eenvoudig wit houten kruis op het Stationsplein, voorafgegaan door een stille tocht. Voor het eerst leden H.K.H. Prinses Juliana en Z.K.H. Prins Bernhard persoonlijk een krans namens het vorstenhuis, een traditie die nog lang zou worden gehandhaafd.
Reeds direct na deze eerste herdenking in mei 1946 was een maquette van het gedenkteken 'voor hen die vielen en hen die zich verzetten' in de trouwzaal van het gemeentehuis te bezichtigen. Dit zou, met enige veranderingen, echter pas in mei 1947 worden opgeleverd en onthuld. De directie van de Nederlandse Spoorwegen stelde het terrein aan het Stationsplein waar het kruis stond beschikbaar.
Onthulling
Op zaterdagmiddag 3 mei 1947 werd het monument 's middags plechtig overgedragen en werden de eerste bloemen gelegd, waarbij de burgerij van harte was uitgenodigd. In zijn overdrachtsrede dankte Kapitein Knol de gemeente Baarn, architect Daniël Horn, de firma's L. Nijholt en Linschoten alsmede de Baarnse Bloemisten Patroons Vereniging voor hun medewerking bij de totstandkoming van het monument. Burgemeester F.J. van Beeck Calkoen aanvaardde het namens de gemeente Baarn, die sindsdien aan het Stationsplein en bijbehorend plantsoen steeds veel aandacht besteedt.
Diezelfde avond, na de stille tocht naar het monument, vond om 20.00 uur de herdenking van de bevrijding plaats. Aangezien 4 mei op een zondag viel, werd de herdenking namelijk op 3 mei gehouden.
Plaquettes
In 2000 nam plaatsgenote Hansje van Helden-Kroes het initiatief om een plaquette bij het monument aan te brengen met de namen van de Baarnse ingezetenen die in hun strijd voor de vrijheid het leven lieten in de jaren 1940-1945. Op 29 oktober 2001 onthulde Prins Bernhard de plaquette tijdens een indrukwekkende plechtigheid.
In 2002 werd op initiatief van het Comité 4 en 5 mei Baarn aan de linkerzijde van het monument een plaquette aangebracht met de tekst:
DIT MONUMENT IS IN 1947 OPGERICHT TER HERDENKING VAN DE SLACHTOFFERS VAN DE TWEEDE WERELDOORLOG.
OP 29 OKTOBER 2001 ONTHULDE Z.K.H. PRINS BERNHARD DER NEDERLANDEN DE PLAQUETTE AAN DE RECHTERZIJDE VAN DIT MONUMENT
DAARMEE KREGEN DE BAARNSE INWONERS DIE IN DE TWEEDE WERELDOORLOG HUN LEVEN GAVEN VOOR ONZE VRIJHEID EEN NAAM
VANDAAG VRAAGT DIT MONUMENT ONS OM AANDACHT VOOR DE BETEKENIS VAN HET BEWAREN EN DOORGEVEN VAN VREDE EN VEILIGHEID
Door deze plaquette heeft het monument zowel voor het verleden, heden als toekomst een blijvende functie voor bezinning of herdenking in de gemeente Baarn gekregen.
