Herdenkingstoespraak 4 mei 2021

Toespraak van burgemeester Röell uitgezonden ter gelegenheid van de Baarnse 4 mei-herdenking tijdens de speciale uitzending van RTV Baarn i.s.m. Comité 4 en 5 mei Baarn.

"Dames en heren, jongens en meisjes,

Fijn dat u kijkt en luistert naar deze bijzondere herdenkingstoespraak. Niet vanaf het Stationsplein, maar dit jaar vanuit het gemeentehuis. Dit jaar weer niet samen, dicht bij elkaar. Maar in gedachten zijn we wel bij het Baarnse monument ter herdenking van de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog. Bij het Joodse monument voor onze Joodse medeburgers van Baarn die in de oorlog zijn omgebracht. En bij het gedenkteken voor de slachtoffers in voormalig Nederlands-Indië.

Ook al zijn we dit jaar opnieuw thuis, we herdenken samen. Alleen, met bekenden of als gezin, maar ook als gemeenschap en als land – ieder met eigen gedachten en soms zelf herinneringen aan die vreselijke oorlogsjaren.

In die verbondenheid zijn we straks ook samen twee minuten stil om de slachtoffers te herdenken van oorlog en geweld.

Wij herdenken alle Nederlanders – burgers en militairen – die waar dan ook ter wereld zijn omgekomen of vermoord sinds het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog, in oorlogssituaties en bij vredesoperaties. Tijdens de bittere bezettingsjaren in Nederland en de rest van Europa. Maar ook in Azië – in voormalig Nederlands-Indië. En in alle oorlogssituaties en vredesoperaties sindsdien, waar Nederlanders slachtoffer werden of sneuvelden.

Wij staan stil bij de weggevoerde en vermoorde Joodse inwoners van Baarn. Mannen, vrouwen en kinderen.

Dames en heren, het is niet de eerste herdenking dit jaar die helaas niet verloopt zoals we gewend waren, in verband met de maatregelen rond het coronavirus. Eerder ging 31 januari de herdenking van de slachtoffers van de Holocaust helaas niet door die zou plaatsvinden bij het Joods monument op het Stationsplein.

Het comité 4 en 5 mei spant zich momenteel in voor de realisatie van het nieuwe Holocaust Namenmonument in Amsterdam, waar ook de namen van de 45 slachtoffers die op het Joods monument in Baarn staan een plek zullen krijgen. Via de inzamelingsactie die momenteel loopt via de website van het comité 4 en 5 mei Baarn kan iedereen daar een bijdrage aan leveren.

Het is namelijk zo belangrijk dat wij niet alleen de namen niet vergeten, maar ook de verhalen achter deze namen niet.

Bijvoorbeeld het verhaal van mevrouw Petroff-van Gurp, afgelopen maart nog op 102-jarige leeftijd Koninklijk onderscheiden, en recent overleden.

Zij was koerierster in het verzet, vervalste persoonsbewijzen en hielp zo onderduikers. In 1944 werd zij dor de SS gepakt en kwam uiteindelijk via het vrouwenkamp Ravensbrück in Dachau terecht. Gelukkig overleefde zij de oorlog en heeft ons door haar verhaal meegenomen in de verschrikkingen van die tijd.

Vrede, vrijheid en recht zijn niet vanzelfsprekend. Er is én wordt een grote prijs voor betaald. Dat zouden we iedere dag moeten beseffen, maar in het bijzonder ook deze dagen. Straks, als we na het trompetsignaal twee minuten stil zijn.

Het jaarthema van het comité 4 en 5 mei gaat over de fundamenten van vrijheid. Denker des Vaderlands, Daan Roovers, schrijft daarover: “Vrijheid tref je niet zomaar aan in de natuur, of ergens in de mensheid, als een ready made. Vrijheid moet je realiseren, werkelijk maken. Het betekent meer dan niet onderdrukt worden.”

Geen mens is ooit vrij van zorgen en ook de huidige tijd kent zijn buitengewone uitdagingen. In alle omstandigheden is het goed verantwoordelijkheid te erkennen en te nemen. Voor jezelf, voor de ander en voor een samenleving waarin wij samen in vrede, vrijheid en recht onze weg bepalen. En deze waarden ook door te geven aan de nieuwe, jonge generaties.

Als u thuis meekijkt met kinderen, met jongeren, nodig ik u uit om met hen te spreken over deze zaken. Mijn ervaring is dat dit waardevolle discussies zijn, wellicht juist vanwege de bijzondere tijden die zij en wij allemaal doormaken.

Traditiegetrouw vraagt het Baarnse Comité 4 en 5 mei aan de jongere generatie – scholieren van Baarnse scholen – om een gedicht te schrijven over de betekenis van oorlog, vrede en vrijheid. Ook dit jaar hebben de scholieren daarover uit hun hart geschreven.

Een selectie van deze gedichten krijgt ook dit jaar weer een terechte plek tijdens deze herdenking.

Op deze manier blijft het verhaal ook door jongere generaties doorverteld worden."

M. Röell

burgemeester